Có lẽ một trong những sự kiện tại hại nhất.mà lời nói của mình gây nên chính là ta liên lỉ phàn nàn về mọi người và mọi sự. Chúng ta rất dễ dãi phàn nàn. Và tôi sẽ nói ngay lý do tại sao. Bởi vì, trong hầu hết trường hợp, phàn nàn chẳng nên tội tình gì cả (trừ một vài trường hợp như khi phàn nàn bất công). Nếu ta để tâm lắng nghe mình nói từ mai chí tối, cuối ngày ta sẽ thấy một sổ vô tận lời phàn nàn, than vãn tai hại. Quả vậy, chẳng ai ưa thích tìm đến một người than thở liên miên. Họ là những người đáng chán nhất.

Dĩ nhiên, có những lời phàn nàn chính đáng về một người trong nhà hay ngoài sở làm. Nhưng khốn một nỗi là tiếng phàn nàn chính đáng của ta lại không đến tai người hay những người phải được nghe. Chúng ta cứ đi vòng vo thay vì nói với chính người làm chúng ta bất bình. Vì thế, điều bất bình vẫn còn đó. Đi khiếu nại với cấp trên của họ mà không buồn dành cho họ một cơ hội để giải thích sự việc. Ngoài ra, chúng ta còn tệ hơn nữa là khi phê bình chỉ trích, chúng ta luôn luôn quả quyết mà không biết đến nghi vấn. Chúng ta phải hoàn toàn làm chủ miệng lưỡi của mình và nhất là đừng tự cho mình trổi trang hơn người mình phàn nàn. Ta có hay điều này không? Là khi ta đưa ngón tay trỏ chỉ vào người mình nhắm phàn nàn, thì 3 ngón kia lại chỉ lui vào ta. Một trong những báu vật mà chúng ta có là lương tâm, và khi ta mổ xẻ lương tâm để nhìn thấy con người thật của mình, thì ta sẽ có lý do để tránh không bao giờ phàn nàn nữa, hơn nữa ta còn có lý do để cảm tạ Chúa vì mình chưa đến nỗi tệ hơn. Với những ai muốn nên anh dũng trong lời nói, thì sự than vãn liên lỉ không có chỗ đứng trong cách sống của họ. Một đôi khi chúng ta hơi nặng lời trách móc, than phiền về người khác. Hãy cố gắng giảm thiểu nó đi, và nên pha trò cho vui vẻ tựa hồ ta đang thưởng thức "trăm hoa đua nở".

Bạn có để ý điều thú vị này không? Khi một người thân đã ra đi, chúng ta thường nhắc đến các lỗi lầm của họ với một lòng tự ái và trân quí, như thể đó là những đức tính. Ví dụ như, một người con nói: "Con nhớ những đêm thứ Bảy bố đi nhậu về, người liểng xiểng, miệng ca hát và tay thì ôm quà về cho mẹ và chúng con." Lẽ dĩ nhiên những đêm ấy, bà vợ rất giận chồng, nhưng giờ đây thì ông không còn nữa thì câu nói của con lại nhắc bà nhớ đến những đêm ấy với lòng trìu mến và hiểu rằng tuy ông đi chơi nhưng không quên vợ con ở nhà. Nếu chúng ta muốn được hoàn hảo trong lời nói, thì chúng ta phải đào thải những lời phàn nàn khỏi cuộc sống của mình.

15. Chuyện Phiếm Trong Lời Nói

Chuyện phiếm được định nghĩa là những lời ra tiếng vào, thường là vô căn cứ nhắm vào bản tính cá nhân, chuyện tình cảm riêng tư, thầm kín hoặc chỉ là những chuyện rỗi hơi. Người thích đi nói chuyện thiên hạ được gọi nôm na là người nhiều chuyện.

Có lẽ cái thứ tội người ta năng phạm hơn hết trong đời là tội thiếu bác ái mà chuyện phiếm lại chính là phương tiện chủ yếu của nó. Nói một cách cụ thể, chuyện phiếm rất là độc ác. Lắm lần câu chuyện được tạo nên dựa trên những phỏng đoán sai lầm của mỗi người. Những ai chú tâm vào việc Chúa thì không nên có thời giờ nhàn rỗi mà nói chuyện phiếm.

Thông thường, khi một cuộc đối thoại đã kéo quá dài, dễ lạc sang những chuyện lăng nhăng. Ta không cần phải thông minh lắm mới biết rằng nói hành nói xấu là có tội, tuy nhiên dường như chúng ta có bản tính hiếu kỳ muốn biết về chuyện riêng tư của người khác. Những kẻ nhiều chuyện thật phải hổ thẹn cúi đầu khi biết rằng có nhiều vị Thánh đã khấn hứa với Chúa từ bỏ chuyện nông nổi hay lười biếng. Nhưng khốn một nỗi là vì người phàm chúng ta lại cứ thích đi soi mói chuyện của ngươi ta, tìm hiểu xem động lực nào đã xui đẩy họ làm như vậy (mặc dù chính nạn nhân còn chưa biết chắc được cái gì đã thúc đẩy mình). Có những người mong đến với những giờ đàm tiếu như mong một nguồn nước mát. Đối với họ cũng giống đi xem xi-nê, hấp dẫn làm sao. Lẽ dĩ nhiên, chúng ta không nên chỉ nói chuyện một cách cứng nhắc, nghĩa là không phải chỉ đi thẳng vào vấn đề chính rồi ngang nhiên chấm dứt câu chuyện. Chúng ta cũng vẫn phải xã giao, chuyện vãn, nhưng ta nên lưu ý và biết nhận ra lúc nào mình đang đi vào vòng nguy hiểm hầu dừng lại kịp thời. Chuyện phiếm có thể trở nên ác độc đến nỗi phá hoại cuộc sống của người ta. Nếu ta muốn được nên giống hình ảnh Chúa, thì đừng bao giờ phiêu lưu trong chuyện phiếm. Đi xa hơn một bước chúng ta phải nhắc đến hai thói xấu khác là nói hành nói xấu và vu khống vì chúng có liên hệ chặt chẽ với nhau. Nhưng đây là lãnh vực nghiêm trọng hơn nhiều. Nói xấu là khi ta nói lên một chuyện xấu có thật về người khác nà lẽ ra ta phải giữ kín kẻo tổn thương đến danh dự của họ. Còn vu khống là những lời chứng dối cố ý gây thiệt hại cho người khác. Chính trong những lúc chúng ta nói chuyện lăng nhăng thiên hạ mà ta có thể đi đến những tội nặng này, là vì khi ta không biết được hết câu chuyện thì ta lại thêm mắm muối vào. Thưa, đúng vậy, chúng ta đặt thêm chuyện và khai mở cho dòng thác ác độc tuôn ra! Hầu hết người ta không xem chuyện phiếm là một tội nặng, nhưng vì nó có khả năng phá hoại người khác nên nó phải là một tội trọng. Khi chạm trán với một người nhiều chuyện, thay vì đồng ý với họ, thì chúng ta phải nên bào chữa cho nạn nhân dầu chúng ta biết có phần đúng trong chuyện ấy. Vì sao vậy? Vì bạn không bao giờ biết cả về nguyên nhân cũng như động cơ thúc đẩy. Và như vậy, bạn không thể nào có được sự thật hoàn toàn. Thật là một điều nghịch lý và tai tiếng khi thấy các vị lãnh đạo tinh thần mà cũng hứng thú trong việc nói chuyện phiếm. (còn tiếp)