Taâm Phöông Cao Taán Tónh, BVL

Chuùng ta ñang cuøng vôùi chung Kitoâ Giaùo vaø rieâng Giaùo Hoäi Coâng Giaùo Long Troïng Möøng Kyû Nieäm (the Great Jubilee) 2000 Naêm Thieân Chuùa Giaùng Sinh Laøm Ngöôøi. Theá nhöng, "Lôøi ñaõ hoùa thaønh nhuïc theå vaø ôû giöõa chuùng ta" (Jn 1:14) nhö theá naøo, neáu khoâng phaûi "Thieân Chuùa voâ hình" (Col 1:15), "Thieân Chuùa laø Thaàn Linh" (Jn 4:24) ñaõ thöïc söï ñi vaøo traàn gian qua ngöôõng cöûa cuûa ñôøi soáng gia ñình, moät ñôøi soáng maø ngay töø ban ñaàu ñaõ ñöôïc chính Thieân Chuùa coá yù thaønh laäp, qua vieäc Ngaøi döïng neân con ngöôøi "coù nam coù nöõ" (Gn 1:27) vaø ñaõ ñöùng ra chuû hoân trong vieäc keát hôïp hoï "neân moät xöông thòt" (xem Gn 2:23-24), ñeå hoï coù theå "sinh soâi naåy nôû traøn lan khaép traùi ñaát maø laøm chuû noù" (Gn 1:28) nhö döï aùn cuûa Ngaøi. Tuy nhieân, 2000 Naêm sau bieán coá Nhaäp Theå vaø Giaùng Sinh cuûa mình, Thieân Chuùa chaúng nhöõng khoâng thaáy loaøi ngöôøi trôû neân thanh saïch vaø laønh thaùnh hôn, traùi laïi, caøng vaên minh hoï laïi caøng baêng hoaïi hôn bao giôø heát, hôn caû thôøi kyø ñaïi hoàng thuûy trong Cöïu Öôùc ngaøy xöa, luùc maø: "con ngöôøi chæ toaøn laø xaùc thòt" (Gn 6:3), ñeán noãi "khi Thieân Chuùa thaáy con ngöôøi quaù ö laø baïi hoaïi toäi loãi treân traùi ñaát naøy vaø thaáy raèng loøng trí hoï chæ toaøn laø söï döõ thì vôùi moät taám loøng saàu thaûm Ngaøi toû ra hoái haän vì ñaõ döïng neân con ngöôøi treân theá gian. Theá laø Chuùa phaùn: 'Ta seõ loaïi tröø khoûi maët ñaát loaøi ngöôøi Ta ñaõ taïo döïng...' Tröôùc maét cuûa Thieân Chuùa thì traùi ñaát ñaõ bò baêng hoaïi vaø ñaày nhöõng laêng loaøn" (Gn 6:5-7, 11). Thaät vaäy, boä maët traùi ñaát laø vaên hoùa cuûa con ngöôøi noùi chung vaø baûn thaân con ngöôøi noùi rieâng ngaøy nay coøn "baêng hoaïi vaø laêng loaøn" coøn hôn caû thôøi ñaïi hoàng thuûy nöõa! ÔÛ choã, ngaøy xöa ngöôøi ta chöa vaên minh baèng ngaøy nay, chöa cho raèng mình soáng nhaân baûn nhö ngaøy nay, theá maø, chính luùc con ngöôøi vaên minh (veà khoa hoïc vaø kyõ thuaät) vaø nhaân baûn (veà yù heä vaø vaên hoùa) ngaøy nay laïi huøa nhau quay ra phaûn laïi Ñaáng Toái Cao cuûa mình, chaúng nhöõng trong vieäc haï beä Ngaøi xuoáng, baèng caùch huûy boû nhöõng gì Ngaøi ñaõ thieát laäp ngay töø ban ñaàu lieân quan ñeán hoân nhaân vaø gia ñình (xem Gn 2:23-24, 1:28), khi ngang nhieân cho pheùp ly dò vaø phaù thai, maø coøn thay choã cuûa Ngaøi baèng moät ngaãu töôïng duy nhaân baûn, moät con boø ñuùc baèng vaøng (xem Ex 32:1, 4), khi cho pheùp hoân nhaân ñoàng tính vaø taïo sinh ngoaïi nhieân v.v. Bôûi theá, ñeå thöïc söï Long Troïng Möøng 2000 Naêm Thieân Chuùa Nhaäp Theå Giaùng Sinh Laøm Ngöôøi, töùc laø ñeå caûm taï tri aân "Thieân Chuùa ñaõ yeâu theá gian ñeán noãi ñaõ ban Con Moät mình" (Jn 3:16), nhaát laø "ñaõ khoâng dung tha cho Con maø laïi phoù noäp Ngöôøi vì taát caû chuùng ta" (Rm 8:32), Kitoâ höõu giaùo daân chuùng ta khoâng gì baèng haõy yù thöùc laïi ôn goïi hoân nhaân cuûa mình vaø nhôø ñoù coá gaéng soáng ñôøi soáng gia ñình trong yù nghóa ñích thöïc vaø cao caû cuûa noù ñuùng nhö yù ñònh cuûa Thieân Chuùa.

"Moãi moät gia ñình, moät caùch naøo ñoù, phaûi döï phaàn vaøo vieäc söûa soaïn cho cuoäc Möøng Kyû Nieäm Long Troïng (The Great Jubilee)... Khoâng phaûi hay sao, qua gia ñình, gia ñình Nazareùt, maø Con Thieân Chuùa ñaõ choïn ñeå ñi vaøo lòch söû loaøi ngöôøi". (ñoaïn 28)

Vaäy, theo lôøi treân ñaây cuûa Ñöùc Thaùnh Cha Gioan Phaoloâ II trong Toâng Thö Ngaøn Naêm Thöù Ba Ñang Ñeán (Tertio Millennio Adveniente) ñöôïc ngaøi ban haønh vaøo cuoái naêm 1994 cuõng chính laø Naêm Quoác Teá Gia Ñình, gia ñình Kitoâ höõu Coâng Giaùo "phaûi döï phaàn vaøo vieäc söûa soaïn cho cuoäc Möøng Kyû Nieäm Long Troïng (The Great Jubilee)" nhö theá naøo, neáu khoâng phaûi baèng nhöõng vieäc lieân quan giöõa gia ñình vaø Naêm Thaùnh nhö sau.

Möøng Naêm Thaùnh 2000: Vôï Choàng Laäp Laïi Hoân Öôùc

Naêm 2000 laø naêm Möøng Kyû Nieäm Long Troïng 2000 naêm "Lôøi ñaõ hoùa thaønh nhuïc theå vaø ôû giöõa chuùng ta" (Gioan 1:14), töùc laø naêm Möøng Kyû Nieäm Long Troïng cuoäc nhieäm hoân (xem Matheâu 22:2) hay cuoäc Ngoâi Hieäp (hypostatic union) cuûa Thaàn Tính vaø Nhaân Tính ñöôïc thöïc hieän nôi Chuùa Gieâsu Kitoâ vaø ñöôïc toû hieän khi Ngöôøi Giaùng Sinh. Chính vì cuoäc nhieäm hoân cuûa Lôøi Nhaäp Theå laø thöïc taïi hoân nhaân cuûa caùc caëp vôï choàng trong vieäc hoaøn toaøn "neân moät xaùc thòt" (Khôûi Nguyeân 2:24), maø vôï choàng Kitoâ höõu neân, aâm thaàm song long troïng, laäp laïi hoân öôùc vaøo chính dòp kyû nieäm thaønh hoân cuûa mình trong naêm 2000, taïi nôi mình ñaõ laøm leã cöôùi (caøng toát, neáu coù theå).

Tröôùc Thaùnh Leã laäp laïi hoân öôùc, hai vôï choàng neân giaønh ra moät thôøi gian, (chaúng haïn, haún moät ngaøy tröôùc hay vaøi tieáng ngay tröôùc Thaùnh Leã), ñeå tónh taâm rieâng vôùi nhau, lôïi duïng thôøi gian quùi baùu naøy, suy nghó veà ôn goïi hoân nhaân cao troïng cuûa mình theo aùnh saùng Maïc Khaûi thaàn linh. Vôï choàng caàn phaûi ñoïc laïi cho nhau nghe baøi huaán duï hoân nhaân cuûa Thaùnh Phaoloâ göûi tín höõu EÂpheâsoâ ñoaïn 5, töø caâu 22 ñeán heát caâu 33, roài caên cöù vaøo baøi huaán duï Thaùnh Kinh aáy, kieåm ñieåm vôùi nhau veà ñôøi soáng vôï choàng, sau ñoù thaønh thöïc xin loãi nhau neáu thaáy mình thöïc söï laàm loãi, sau heát cuøng nhau höùa quyeát soáng troïn laønh hôn, vôùi nhöõng quyeát ñònh heát söùc cuï theå vaø thöïc teá, ñuùng nhö moâ phaïm cuûa hoân nhaân toaøn haûo laø tình yeâu neân moät giöõa Chuùa Kitoâ vaø Giaùo Hoäi. Trong Thaùnh Leã, hai vôï choàng moãi ngöôøi aâm thaàm cuøng moät luùc laäp laïi lôøi hoân öôùc cuûa mình vaøo giaây phuùt röôùc leã xuoáng. Sau Thaùnh Leã, hai vôï choàng ñeán tröôùc toøa Ñöùc Meï daâng mình cho Meï, sau ñoù caû nhaø aên möøng kyû nieäm thaønh hoân vaø taï ôn Chuùa ôû taïi nhaø hay taïi nhaø haøng (tuøy tieän).

Möøng Naêm Thaùnh 2000: Cha Meï - Con Caùi Hoøa Giaûi

Naêm 2000 laø moät Ñaïi Naêm Thaùnh, moät "naêm hoàng aân cuûa Chuùa" (Isaia 61:1; Luca 4:19), thôøi ñieåm ñöôïc Ñöùc Thaùnh Cha Gioan Phaoloâ II xaùc ñònh trong Toâng Thö Ngaøn Naêm Thöù Ba Ñang Ñeán cuûa ngaøi ban haønh cuoái naêm 1994 laø Naêm Quoác Teá Gia Ñình:

"Ñoái vôùi Giaùo Hoäi, thöïc söï vieäc möøng kyû nieäm chính laø möøng naêm hoàng aân naøy cuûa Thieân Chuùa, moät naêm thöù tha caùc toäi loãi vaø caùc hình phaït bôûi toäi, moät naêm hoøa giaûi tranh chaáp giöõa caùc phe phaùi, moät naêm caûi thieän gaáp boäi vaø laøm vieäc thoáng hoái theo bí tích cuõng nhö khoâng theo bí tích" (ñoaïn 14).

Bôûi vaäy, ñeå soáng Naêm Thaùnh 2000 laø "moät naêm hoøa giaûi tranh chaáp" naøy, moãi gia ñình neân tìm moät ngaøy naøo ñoù yù nghóa nhaát trong naêm, chaúng haïn ngaøy Leã Troïng Kính Thaùnh Giuse (Chuùa Nhaät 19-3), hoaëc Ngaøy Hieàn Maãu - Mother Day (Chuùa Nhaät thöù hai trong Thaùng Naêm) hay Ngaøy Thaân Phuï - Father Day (Chuùa Nhaät thöù ba trong Thaùng Saùu), hoaëc ngaøy möøng sinh nhaät cuûa ngöôøi cha hay ngöôøi meï trong gia ñình, hoïp nhau laïi laøm giôø hoøa giaûi chung. Chöông trình goàm coù hai muïc chính thöùc laø nghe Lôøi Chuùa roài chia seû taâm tình giöõa cha meï vaø con caùi.

Veà vieäc nghe Lôøi Chuùa, tuøy theo tình hình trong gia ñình baáy giôø, coù theå choïn nhöõng baøi ñoïc Lôøi Chuùa thích hôïp nhö sau. Neáu caàn hoøa giaûi baát hoøa giöõa con caùi vôùi nhau, thì cha hay meï coù theå ñoïc baøi Cöïu Öôùc trích trong Saùch Khôûi Nguyeân ñoaïn 37, töø caâu 12 ñeán heát caâu 36 vaø ñoaïn 45 töø caâu 1 ñeán heát caâu 15, veà vieäc Giuse bò anh em baùn ñi song vaãn vì Chuùa tha cho hoï. Neáu con caùi baát maõn vôùi cha meï, thì moät trong soá con caùi neân ñoïc baøi Thaùnh Kinh Cöïu Öôùc cuõng trích trong Saùch Khôûi Nguyeân, ñoaïn 9, töø caâu 1 ñeán heát caâu 29, veà vieäc thaùi ñoä cuûa caùc con ñoái vôùi oâng boá laø Noe say röôïu naèm nguû. Neáu cha meï truïc traëc vôùi con caùi, thì cha hay meï neân ñoïc baøi Phuùc AÂm theo Thaùnh Luca, ñoaïn 15 töø caâu 11 ñeán heát caâu 32, veà duï ngoân ngöôøi cha nhaân laønh ñoái vôùi ñöùa con hoang ñaøng.

Veà vieäc hoøa giaûi vôùi nhau, caû cha meï laãn con caùi ñeàu caàn phaûi laáy loøng khieâm nhöôïng laéng nghe nhau. Con caùi haõy nhôù raèng Chuùa Gieâsu laø Thieân Chuùa voâ cuøng khoân ngoan vaø troïn haûo maø coøn vaâng phuïc cha meï mình laø Meï Maria vaø Boõ Giuse (xem Luca 2:51), thì hoï cuõng phaûi nghe lôøi raên daïy cuûa cha meï laø caùc vò ñaïi dieän Chuùa ñeå sinh thaønh döôõng duïc hoï, duø nhöõng gì cha meï daïy baûo hay sai khieán hoaëc caám ñoaùn coù traùi yù thích, yù nghó vaø yù muoán töï nhieân cuûa mình, mieãn laø ñieàu ñoù khoâng coù toäi thaät roõ raøng. Phaàn cha meï cuõng phaûi kính troïng con caùi laø nhöõng con ngöôøi cao quùi Chuùa ban cho mình, laø nhöõng neùn baïc voâ giaù Ngaøi kyù thaùc cho mình sinh lôïi (xem Matheâu 25:14-30), vaø heát söùc döôõng duïc chuùng nhö Meï Maria vaø Thaùnh Giuse ñoái vôùi Chuùa Gieâsu vaäy; chaúng nhöõng toû ra luoân luoân thoâng caûm vôùi nhöõng thieáu soùt vaø yeáu ñuoái cuûa chuùng, maø coøn, neáu caàn, cha meï ñöøng ngaïi xin loãi con caùi mình ñeå phuïc hoài loøng tín caån vaø caûm phuïc cuûa chuùng laø nhöõng gì heát söùc thieát yeáu cho vieäc ñaït thaønh giaùo duïc. Cha meï phaûi laøm sao ñeå con caùi coù theå deã daøng vaø thaønh thöïc côûi môû thì buoåi hoøa giaûi gia ñình môùi coù keát quûa toát ñeïp. Neáu caàn, cha meï haõy töï gôïi yù cho con caùi nhöõng gì chuùng khoâng daùm noùi ra, nhaát laø haõy toû ra saün saøng vaø raát muoán nghe taát caû nhöõng gì chuùng noùi ñeå hieåu chuùng hôn. Ñeå keát thuùc buoåi gia ñình hoøa giaûi, caû nhaø caàm tay nhau haùt Kinh Hoøa Bình.

Möøng Naêm Thaùnh 2000: Gia Ñình Trau Doài Ñöùc Tin

Ñeå môû ñaàu cho loaït baøi Giaùo Lyù Naêm Thaùnh 2000, vaøo ngaøy thöù tö 19-11-1997, Ñöùc Thaùnh Cha Gioan Phaoloâ II ñaõ keâu goïi con caùi mình nhö sau:

"Toâi ñaõ xin taát caû moïi phaàn töû cuûa Giaùo Hoäi 'haõy môû loøng mình ra cho nhöõng khôi ñoäng cuûa Thaàn Linh', ñeå söûa soaïn 'cöû haønh Cuoäc Möøng Kyû Nieäm vôùi moät ñöùc tin môùi meû vaø moät söï tham gia bao roäng' (Toâng Thö Ngaøn Naêm Thöù Ba Ñang Ñeán, ñoaïn 59). Lôøi keâu môøi naøy caøng ngaøy caøng trôû neân khaån thieát hôn khi ngaøy lòch söû ñoù ñang tieán tôùi. Thaät vaäy, bieán coá naøy dieãn ra nhö moät laèn möùc phaân chia giöõa hai thieân nieân vôùi moät giai ñoaïn môùi ñang böøng leân töông lai cuûa Giaùo Hoäi cuõng nhö cuûa nhaân loaïi. Chuùng ta phaûi söûa soaïn cho bieán coá naøy trong aùnh saùng cuûa ñöùc tin. Ñuùng theá, ñoái vôùi caùc tín höõu, cuoäc vöôït qua töø ñeä nhò sang ñeä tam thieân nieân khoâng phaûi chæ laø moät chaëng ñöôøng trong cuoäc tieán haønh khoâng ngöøng nghæ cuûa thôøi gian, maø coøn laø moät dòp ñaùng keå ñeå nhaän thöùc roõ hôn döï aùn cuûa Thieân Chuùa ñang giaõi baøy trong lòch söû cuûa loaøi ngöôøi". (tuaàn san L'Osservatore Romano, aán baûn Anh ngöõ, ngaøy 26-11-1997; nhöõng choã in ñaäm laø do ngöôøi vieát coù yù nhaán maïnh hôn).

Nhö theá, töø phöông dieän tieâu cöïc laø vieäc caûi thieän ñôøi soáng ñeå coù theå toái ña laõnh höôûng tình thöông cuûa Thieân Chuùa trong Thôøi Ñieåm Hoàng AÂn, Kitoâ höõu ñaõ tieán thaúng vaøo chính troïng taâm cuûa Thôøi Ñieåm Hoàng AÂn, moät troïng taâm maø Ñöùc Thaùnh Cha ñaõ nhaéc laïi vaø nhaán maïnh trong baøi Giaùo Lyù Naêm Thaùnh 2000 ngaøy 18/3/1998 nhö sau:

"Muïc tieâu chính yeáu cuûa Cuoäc Möøng Kyû Nieäm, ñoù laø 'vieäc kieân cöôøng ñöùc tin cuõng nhö kieân cöôøng chöùng taù cuûa Kitoâ höõu' (Toâng Thö Ngaøn Naêm Thöù Ba Ñang Ñeán, ñoaïn 42)" (tuaàn san L'Osservatore Romano, aán baûn Anh ngöõ, ngaøy 25-3-1998).

Vaäy, laø moät Giaùo Hoäi taïi gia (Ecclesia domestica), gia ñình cuõng phaûi laø moâi tröôøng truyeàn baù phuùc aâm tröôùc nhaát. Vieäc truyeàn baù phuùc aâm trong gia ñình naøy laø vieäc cuûa baäc laøm cha laøm meï. Khoâng phaûi chæ caàn lo cho con caùi coù ñuû côm aên, aùo maëc, nhaø ôû, ñeán tröôøng v.v. laø xong phaän söï cuûa thaønh phaàn cha meï Kitoâ höõu Coâng Giaùo. Cuõng khoâng phaûi daïy con caùi thuoäc caùc kinh caên baûn caàn thieát, baét chuùng ñoïc kinh haèng ngaøy vaø ñi hoïc giaùo lyù haèng tuaàn laø ñuû. Cha meï caàn phaûi boû giôø ra ñích thaân daïy giaùo lyù (hay ít laø xem con caùi hoïc giaùo lyù ñeán ñaâu vaø hoïc ñöôïc nhöõng gì), khoâng neân khoaùn traéng cho hoïc ñöôøng hay thaøy coâ muoán daïy sao thì daïy, mieãn laø con mình ñöôïc chòu pheùp bí tích caàn laø xong. Neáu thaáy mình chöa ñuû kieán thöùc veà giaùo lyù, haõy boû giôø ra hoïc theâm, baèng caùch ñoïc saùch hay tìm hieåu nôi caùc vò chuû chaên hoaëc caùc chuyeân vieân giaùo lyù.

Moãi gia ñình neân lôïi duïng thôøi ñieåm Naêm Thaùnh 2000 ñeå baét ñaàu chöông trình chia seû Lôøi Chuùa haèng ngaøy, vaøo tröôùc moãi buoåi kinh toái trong gia ñình. Giôø kinh toái caùc ngaøy trong tuaàn (tröø cuoái tuaàn) cuûa chung gia ñình neân vaén taét hôn, neáu quyeát ñònh theâm giôø chia seû baøi ñoïc Phuùc AÂm theo phuïng vuï Lôøi Chuùa cuûa Thaùnh Leã haèng ngaøy, (cha meï muoán ñoïc kinh hôn nöõa thì neân ñoïc rieâng sau ñoù hay vaøo luùc naøo ñoù trong ngaøy). Cuoái tuaàn, raûnh roãi hôn, caû nhaø neân theâm giôø ñoïc saùch thieâng lieâng chung, nhö ñoïc truyeän caùc thaùnh, hoaëc ñoïc rieâng song chia seû chung vaøo tröôùc giôø kinh toái chaúng haïn. "Thaät vaäy, gia ñình Kitoâ giaùo laø coäng ñoaøn ñaàu tieân ñöôïc keâu goïi ñeå loan baùo Phuùc AÂm cho con ngöôøi trong thôøi kyø hoï phaùt trieån vaø laøm cho hoï laø nam hay nöõ ñaït ñeán taàm möùc tröôûng thaønh veà nhaân baûn cuõng nhö veà Kitoâ giaùo qua vieäc trieån khai giaùo duïc vaø giaùo lyù" (Lôøi Ñöùc Thaùnh Cha Gioan Phaoloâ II, Toâng Huaán Fa miliaris Consortio veà vai troø cuûa gia ñình Kitoâ giaùo trong theá giôùi taân tieán, ñoaïn 2)

Gia ñình Kitoâ höõu Coâng Giaùo chuùng ta coù möøng Naêm Thaùnh 2000 moät caùch ñaëc bieät nhö theá, giöõa vôï choàng vôùi nhau, cha meï vôùi con caùi, nhaát laø chung caû gia ñình nhö theá, chuùng ta môùi coù theå tieán vaøo ngaøn naêm thöù ba Kitoâ giaùo ñuùng vôùi nhöõng gì Giaùo Hoäi mong ñôïi, qua lôøi Ñöùc Thaùnh Cha Gioan Phaoloâ II vieát cuõng trong Toâng Huaán vöøa ñöôïc trích daãn treân:

"... Gia ñình nhö laø moät 'Giaùo Hoäi thu nhoû' (Church in miniature), ôû choã, theo caùch theá rieâng cuûa mình, gia ñình laø hình aûnh soáng ñoäng vaø laø bieåu hieän lòch söû cuûa maàu nhieäm Giaùo Hoäi... Gia ñình ñöôïc thaùp nhaäp vaøo maàu nhieäm Giaùo Hoäi ñeán noãi trôû neân, theo caùch theá cuûa mình, moät tham döï vieân vaøo söù meänh cöùu ñoä rieâng cuûa Giaùo Hoäi... Vì lyù do naøy, hoï (vôï choàng vaø cha meï Kitoâ höõu) chaúng nhöõng laõnh nhaän tình yeâu cuûa Chuùa Kitoâ vaø trôû neân moät coäng ñoaøn ñöôïc cöùu ñoä, maø coøn ñöôïc keâu goïi ñeå truyeàn ñaït tình yeâu cuûa Chuùa Kitoâ cho anh em mình nöõa, nhôø ñoù trôû neân moät coäng ñoaøn cöùu ñoä. Nhö theá, trong khi gia ñình Kitoâ höõu laø hoa traùi vaø laø daáu hieäu cuûa sinh löïc doài daøo nôi Giaùo Hoäi thì noù cuõng laøm tieâu bieåu, chöùng töø vaø tham phaàn vaøo vai troø laøm meï cuûa Giaùo Hoäi". (ñoaïn 49)

Toång Giaùo Phaän Los Angeles 14-4-1999
Ñaminh Maria Cao Taán Tónh, BVL