Thanh coá tröôøn mình veà phía tröôùc, laáy heát söùc cuûa ñoâi chaân gaày khaúng khiu ñaïp chieác xe ñaïp cuõ kyõ vöôït qua con doác ñaàu laøng, con ñöôøng naøy ñaõ in daáu chaân chaøng töø hôn 3 naêm qua, vôùi bao thaêng traàm ñau khoå, bao moà hoâi vaø nöôùc maét, ñeå coá gaéng vöôn tôùi ngaøy hoâm nay! Coå hoïng maën ñaéng vì khoâ khaùt, sau moät ngaøy lao ñoäng möu sinh, vaø coù leõ moät phaàn vì côn gioâng chieàu ñang ñeán, nhöõng côn gío baõo mòt muø ñaát caùt laøm chaøng theâm vaát vaû thuùc giuïc con ngöïa saét coïc caïch maø chaøng ñaõ keát nghóa keo sôn vôùi noù töø hôn 8 naêm qua, cöù nhìn hình daïng taøn tuïy cuûa chieác xe ñaïp, maø nhieàu khi chaøng vaø nhöõng ngöôøi quen thaân, goïi mæa mai laø con ngöïa saét. Söôøn xe nhieàu choã loang loå, ñöïôïc sôn ñuû maøu chæ ñeå traùnh cho chieác xe khoûi ræ seùt, hai chieác baùnh thì vaù chaèng vaù chòt, voû xe thì ñöôïc nòt baèng nhöõng voøng giaây keõm. Ñuùng vôùi caâu noùi chaâm bieám cuûa ngöôøi daân, khi noùi veà ñôøi soáng ' no aám' döôùi cheá ñoä Coäng Saûn: Döôùi thieân ñöôøng Coäng Saûn, taát caû ngöôøi daân ñeàu ñöôïc höôûng söï no aám: " Aên uoáng qua loa, ôû nhaø ñieän töû, ñi xe coá vaán ".

Moät caùch noùi ví von cuûa ngöôøi daân, aùm chæ haøng ngaøy ñöôïc cung caáp ñoà aên theo khaåu phaàn, moïi ngöôøi töø saùng tinh söông, hoaëc coù ngöôøi coøn nguû ñeâm ôû ñòa ñieåm, xeáp haøng ñôïi daøi coå ra ñeå nghe loa phoùng thanh, baùo cho bieát hoâm nay ñöôïc mua thöïc phaåm loaïi gì: gaïo muïc, bo bo hay baép saâu, moït ñaõ aên quùa nöûa, toài hôn nöõa laø caù thoái, thòt öôn…??? Ñoù taát caû nhöõng gì laø cao löông myõ vò, maø taäp ñoaøn laõnh ñaïo Coäng saûn ñaõ thöông yeâu, lo lieäu, chaêm soùc cho daân chuùng. Coøn ñieän ñoùm trong nhaø thì coù cuõng nhö khoâng, moät phaàn thì quùa ngheøo ñoùi, maáy ai ñuû tieàn cho nhöõng thöù xa xæ, hôn nöõa, neáu coù thì cuõng leo loeùt, moät ngaøy coù chín möôøi ngaøy khoâng. Bôûi vaäy ngöôøi daân thöôøng mæa mai noùi raèng: nhôø ôn Baùc vaø Ñaûng, ngöôøi daân ñöôïc ôû nhaø ñieän töû, coù nghóa laø khoâng coù ñieän, ñieän cheát. Ñi xe coá vaán khoâng coù nghóa laø ñöôïc ngoài xe cuûa caùc ngöôøi vò voïng ñaâu, nhöng coù yù noùi veà hai baùnh xe ñaïp, ñöôïc vaán buoäc baèng nhöõng voøng giaây gai, giaây keõm, mieãn sao cho ñi ñöôïc thì thoâi, vì theá môùi goïi laø ñi xe coá vaán, nghóa laø coá vaán cho chaët laïi ñeå maø ñi. Nhöõng aùnh maây ñen ñang uøn uøn keùo ñeán bao truøm caû voøm trôøi, baùo hieäu côn gioâng ñang aäp tôùi, chaúng khaùc gì côn maây cuoäc ñôøi ñang phuû kín taâm hoàn chaøng.

Ngöôïc doøng thôøi gian 8 naêm tröôùc ñaây, gia ñình chaøng ñang vui möøng mong ñôïi hoa traùi ñaàu muøa ñeå thöôïng tieán leân Thieân Chuùa, qua dòp chiuï chöùc Linh muïc saép tôùi cuûa Thanh. Ngöôøi vui nhaát chaéc chaén laø Thanh, vì bao moäng öôùc cuûa nieàm vui taän hieán, nay saép ñöôïc toaïi nguyeän, keá ñeán laø cha meï chaøng, oâng baø coá Long laø hai ñaáng sinh thaønh ngaøy ñeâm haèng caàu nguyeän, chaêm soùc khuyeân daïy, ñeå mong ngaøy ngöôøi con trai yeâu quùy tieán leân baøn thaùnh Chuùa.

Hoài töôûng laïi naêm 1954 khi ñaát nöôùc chia ñoâi, theo hieäp ñònh Geneøve kyù keát ngaøy 20-7-1954, ñaõ ñaùnh daáu moät khuùc quanh cho daân toäc Vieät nam noùi chung, vaø hôn moät trieäu ngöôøi mieàn Baéc di cö noùi rieâng, hoï ñaõ laàn löôït rôøi boû nôi choân nhau caét roán, tìm vaøo sinh soáng trong mieàn Nam. OÂng baø Chaùnh Long cuøng hoøa mình vôùi ñoaøn ngöôøi di cö: tay boàng tay beá, tay xaùch naùch mang, ñöa 6 ñöùa con daïi, vöôït qua vó tuyeán 17, ñeå tìm ñöôïc hai chöõ töï do trong mieàn Nam. Sôû dó ngöôøi trong laøng thöôøng goïi laø oâng baø Chaùnh Long, vì ñaõ coù moät thôøi oâng laøm truøm, moät chöùc vuï töông ñöông nhö chuû tòch coäng ñoàng hieän nay, vaø vôùi thoùi leä cuûa ngöôøi Buøi Chu thì thöôøng goïi laø " oâng Chaùnh " vaø baø vôï oâng Chaùnh cuõng nhôø ñoù maø ñöôïc thôm laây, coù nghóa laø cuõng ñöôïc moïi ngöôøi xöng moät ñieàu baø chaùnh, hai ñieàu baø chaùnh… maëc duø ai cuõng bieát raèng ñoù laø ñieàu haõo danh voâ thöïc maø thoâi, vì nhieàu khi baø chaùnh ñaâu coù bieát moät ' chöõ nhaát' noù ra laøm sao. Nhöng cuõng nhö ca dao tuïc ngöõ coù caâu:" Trai sang nhôø baïn, gaùi sang nhôø choàng". ñoù laø caùi thoùi tuïc coå xöa ôû moät vaøi ñòa phöông ôû mieàn Baéc.

Sau hieäp ñònh Geneøve, Coäng Saûn ñaõ hoaøn toaøn cai trò mieàn Baéc Vieät Nam. Noùi ñeán Coäng Saûn laø noùi ñeán moät thöù keû thuø soá moät cuûa toân giaùo. Chuùng chuû tröông theo thuyeát Voâ Thaàn Duy Vaät. Coäng Saûn khoâng tin theo moät toân giaùo naøo, khoâng coù Thaàn Thaùnh naøo chuùng toân thôø. Bôûi theá, qua nhieàu naêm soáng laån traùnh, cuõng nhö oâng baø thaân sinh cuûa oâng baø Chaùnh Long, ñaõ laø naïn nhaân cuûa cheá ñoä voâ thaàn, chuùng ñaõ tòch thu taøi saûn cuûa gia ñình oâng baø Truøm Hieäu, keát toäi oâng baø vaøo haøng ñòa chuû, cöôøng haøo, aùc baù… Thaät ñuùng Coäng Saûn laø thöù vöøa ñaùnh troáng, vöøa la laøng, vöøa aên cöôùp, ñang khi toá khoå ngöôøi daân laø cöôøng haøo aùc baù, thì chuùng laïi taøn aùc hôn, uoáng maùu ngöôøi khoâng bieát tanh, cheùm gieát ngöôøi khoâng bieát gôùm tay, aên cöôùp töø nhaø cöûa ñeán ruoäng ñaát, maø chuùng baét moïi ngöôøi daâng hieán, döôùi moät danh töø hoa myõ: daâng hieán ñeå cuøng xaây döïng cho daân giaøu, nöôùc maïnh. Taøn aùc hôn, chuùng coøn toá khoå ngay caû nhöõng ñaáng sinh thaønh ra chuùng, ñaäp phaù ñeàn thôø, phaù huûy caùc töôïng aûnh maø chuùng goïi laø buït thaàn.

Sau nhöõng naêm thaùng tuø ñaày nôi röøng thieâng nöôùc ñoäc, oâng baø Truøm Hieäu cha meï cuûa oâng baø Chaùnh Long, ñaõ bò chuùng cheùm ñaàu vì baát tuaân, khoâng chòu kyù giaáy daâng maáy maãu ruoäng, laø höông hoûa cuûa gia ñình, ñaëc bieät hôn ñaõ bao che toäi loãi cho vò Linh muïc Mai Ñöùc Huaân, maø chuùng keát toäi ngaøi laø theo coá Taây ñeå choáng laïi Baùc vaø Ñaûng. Sau khi oâng baø Truøm Hieäu qua ñôøi, thì cuõng laø luùc kyù keát hieäp ñònh Geneøve. Vôùi tinh thaàn baûn hieäp öôùc naøy, ñöông nhieân Coäng Saûn töï do taùc oai, taùc quaùi treân ngöôøi daân laønh, nhaát laø nhöõng ngöôøi Coâng giaùo, chuùng trôû thaønh nhöõng teân aên cöôùp coù giaáy pheùp. Chính vì theá maø oâng baø Chaùnh Long ñaõ phaûi ngaäm nguøi rôøi queâ cha ñaát toå, boû laïi moà maû cha meï ñeå ñöa ñoaøn con daïi vaøo Nam, mong ñöôïc töï do giöõ ñaïo.

Khi ñaët chaân ñeán mieàn Nam, caäu Thanh môùi leân ba, theá roài cuoäc soáng cuõng chòu nhieàu thaêng traàm vôùi gia ñình, di chuyeån töø Long Khaùnh, ñi Taây Ninh, Phan Rang vaø cuoái cuøng oâng baø Long ñaõ choïn Raïch Gía laøm queâ höông, lyù do oâng baø choïn nôi naøy cuõng khoâng khoù hieåu laém, vì Raïch Gía laø vuøng ñoàng ruoäng, haàu heát soáng veà ngheà noâng. Sau nhöõng naêm caàn cuø laøm aên, moät soá ñoâng ñaõ coù ñöôïc ruoäng caû ao daøi, haàu heát moãi nhaø ñeàu coù daêm ba maãu ruoäng vaø moät ao thaû caù, ñoù laø hình aûnh cuûa queâ höông thoân laøng cuûa oâng baø xöa ôû mieàn Baéc. Thanh lôùn leân cuõng daàn daàn laøm quen vôùi con traâu ñi caày, beù thì chaên traâu caét coû, lôùn leân taäp caøy böøa ñeå noái nghieäp cha oâng, cho ñuùng nghóa cha truyeàn con noái. Nhöng khi vöøa heát tieåu hoïc, Thanh caûm thaáy raát thích laøm Linh muïc, khoâng ai hieåu roõ ñoäng löïc, lyù do naøo ñaõ gieo vaøo loøng caäu ôn keâu goïi ñi tu. Thanh ngoû yù xin cha meï cho ñi tu, oâng baø Long raát sung söôùng, tuy cuõng coù nhieàu ñieàu suy tö, baên khoaên töï hoûi, khoâng bieát Thanh coù theå beàn vöõng trong ôn goïi ñöôïc khoâng, hay laø vaøo ngaøy moàng ba, ra ngaøy moàng baûy, thì theâm xaáu hoå cho caû gia ñình. Coù ngöôøi coøn nghó chaéc Thanh muoán troán vieäc quan ñi ôû Chuøa chaêng?.Nhöng sau khi oâng baø chaùnh Long vaøo trình vôùi Cha chaùnh xöù, ngaøi ñaõ khuyeân oâng baø Long neân cho caäu Thanh vaøo chuûng vieän, bieát ñaâu ñaây laø tieáng Chuùa goïi Thanh, ñeå caäu trôû neân toâng ñoà trong ñôøi soáng tu trì, neáu cha meï caûn ngaên thì coù theå seõ phaûi chòu traùch nhieäm veà söï thieät thoøi, laø ñaõ khoâng vun troàng ôn keâu goïi Linh muïc.

Sau nhöõng kyø thi tuyeån, Thanh ñaõ chính thöùc ñöôïc nhaän vaøo chuûng vieän. OÂng baø Long tuy hoïc haønh khoâng bao nhieâu, nhöng vôùi tinh thaàn ñaïo ñöùc, oâng baø ñaõ heát loøng caàu nguyeän vaø khuyeân baûo caäu Thanh, vaø ñieàu caên baûn laø baø Long khuyeân con khi vaøo tu thì coá gaéng maø vaâng lôøi beà treân, beà treân coù noùi ngöôïc, noùi xuoâi thì con cuõng phaûi nghe. Khoâng hieåu baø ñaõ thu thaäp ñöôïc nhöõng tích truyeän ôû ñaâu vaø bao giôø, nhöng baø ñaõ keå laïi cho caäu Thanh nghe ñeå laøm göông. Baø keå raèng coù moät ngöôøi vaøo tu ñöôïc beà treân thöû veà ñöùc vaâng lôøi nhö sau: Cha beà treân trao cho ngöôøi aáy moät caây chuoái, vaø truyeàn raèng con phaûi ñöa troàng ngöôïc xuoáng ñaát, ngöôøi naøy khi môùi nghe thì thaáy hôi kyø, ñôøi naøo ai laïi ñi troàng chuoái ngöôïc, nhöng nghó laïi vì vaâng lôøi, neân ngöôøi naøy ñaõ laøm nhö yù beà treân. Quûa thaät khi thaáy ngöôøi naøy vì vaâng lôøi, neân beà treân ñaõ nhaän cho vaøo tu, vaø theo keå thì vì vaâng lôøi maø Chuùa ñaõ cho caây chuoái cuõng coù hoa traùi nhö thöôøng. Keå caâu chuyeän treân, baø Long chæ coù yù khuyeân con phaûi vaâng lôøi trong moïi söï maø beà treân truyeàn, baø luoân nhaéc laïi cho con laø " vaâng lôøi troïng hôn cuûa leã." Maëc duø Thanh loõm boõm chöõ hieåu chöõ khoâng, nhöng meï noùi thì phaûi nghe.

Theá roài ngaøy thaùng löõng lôø troâi qua, caäu Thanh laàn löôït toát nghieäp trung hoïc, ñöôïc nhaän vaøo tröôøng thöû, maëc aùo Doøng, hoïc trieát, ñi giuùp xöù, veà hoïc Thaàn hoïc vaø cuoái naêm thaàn hoïc thöù ba, Thaày Thanh ñaõ ñöôïc laõnh chöùc Phoù Teá. Moïi chuyeän töø khi Thanh vaøo tu cho ñeán baây giôø keå laø thuaän buoàm xuoâi maùi. Caû gia ñình vui möøng vaø mong ñôïi ngaøy Thaày ñöôïc chòu chöùc Linh muïc, tieán leân baøn Thaùnh Chuùa. Ñeå söûa soaïn cho ngaøy hoàng phuùc cuûa Thaày Thanh, oâng baø Chaùnh Long giôø ñaây ngöôøi ta khoâng coøn goïi laø Chaùnh Long nöõa, maø ñaõ ñöôïc ñoåi goïi laø oâng baø Coá Long. Cuõng theo tuïc leä cuûa ngöôøi mieàn Baéc cuûa moät soá vuøng, khi cha meï coù con ñi tu, thì ngöôøi ñoù ñöôïc goïi laø OÂng Baø Coá, chính vì theá maø töø ngaøy Thaày Thanh böôùc vaøo tröôøng trieát hoïc, nhieàu oâng baø gìa khoâng hieåu nghe ôû ñaâu ñöôïc maáy tieáng ngoaïi quoác neân coøn goïi laø Thaày ñaõ veà Phi-loâ (Philosophy), keå töø ñoù thì nhieàu ngöôøi ñaõ goïi laø oâng baø Coá Long. Oâng baø Coá Long ñaõ nhôø caùc Cha quen bieát, coá vaán chæ daãn cho trong vieäc may aùo leã, mua cheùn thaùnh vaø nhöõng ñoà leã cuûa Linh muïc caàn phaûi coù, theâm vaøo ñoù chuù baùc cuûa Thaày Thanh, ai cuõng vui möøng muoán taëng Cha môùi ngöôøi thì boä aùo leã ñaét tieàn, keû thì cheùn thaùnh, aùo leã duøng cho caùc dòp leã troïng… ñeå kyû nieäm cho Cha môùi. Chuù baùc cuûa Thaày Thanh ñaõ giuùp oâng baø coá, baøn ñònh vaø xeáp ñaët chöông trình, cho nhöõng ngaøy chòu chöùc vaø aên möøng Cha môùi, chò em chaùu chaét trong gia ñình ai cuõng söûa soanï quaàn aùo môùi, ñeå ñi döï leã truyeàn chöùc vaø leã môû tay. Trong nieàm vui möøng naøy, nhieàu oâng baø gìa ñaõ keå cho con chaùu nghe; thôøi xöa khi caùc cha chòu chöùc, maø hoï quen goïi laø caùc cha môû leã, thì phaûi söûa soaïn nhö theá naøo, gieát bao nhieâu traâu boø, lôïn gaø, caûnh röôùc Cha môùi veà vinh quy baùi toå laøm sao, laøm coång chaøo, ñoùn Cha môùi töø coång traïi vaøo, hoâ hoaùn, keøn troáng raát töng böøng nhoän nhòp. Trong thaùnh leã Môû tay, coøn coù nghi thöùc hoân tay cha môùi ñeå laõnh ôn ñaïi xaù… Nhöõng taäp tuïc, leã nghi hoài xöa caùc cuï keå laïi, con chaùu chæ bieát ngaång co,å haù mieäng ra maø nghe thoâi. Caùc cuï coøn leân tieáng pheâ bình so saùnh raèng: Ñaïo Chuùa baây giôø moãi ngaøy moät roäng saùng ra, vaø caùc cha baây giôø cuõng bình daân hôn xöa. Caùc cuï keå cho con chaùu nghe raèng: Khi xöa moãi laàn gaëp caùc Cha thì phaûi khoanh tay cuùi ñaàu thöa:" Con xin pheùp laïy Cha". Baây giôø thì ngaén goïn chæ noùi " Con chaøo Cha, hoaëc coù cha deã daõi hôn coøn baét tay ñöôïc nöõa, hoài xöa thì khoâng ñöôïc deã daõi nhö theá, ngay caû aên uoáng Cha ngoài rieâng, thaày ngoài rieâng, chöù ñöøng noùi ñeán ngöôøi giaùo daân ñöôïc ngoài aên chung vôùi caùc Cha. Nhieàu xöù ôû mieàn Baéc coù moät Cha vaø 3,4 thaày, nhöng khi aên uoáng thì chæ moät mình cha moät maâm, caùc thaày ngoài vôùi nhau, chæ coù thaày naøo chòu chöùc Saùu roài thì môùi ñöôïc ngoài aên côm vôùi Cha maø thoâi, ñoâi khi coøn phaûi ñöùng quaït haàu Cha, vì thôøi xöa ôû mieàn Baéc khoâng coù quaït maùy, neân phaûi quaït baèng tay, caùc caäu caùc chuù hay phaûi thay nhau quaït cho Cha aên côm. Coù khi coøn phaûi ñôïi Cha aên xong thì caùc thaày môùi ñöôïc aên. Ñoù laø nhöõng tích truyeän, tuïc leä thuôû xöa, maø nhaân dòp söûa soaïn möøng Cha môùi, neân caùc cuï ñaõ keå laïi cho con chaùu nghe. Trong gia toäc ai cuõng ñeàu hôùn hôû vui möøng, phaân chia coâng vieäc, ngöôøi thì laøm coã, xoâi xoâi, boù gioø, keû tieáp khaùch, laøm raïp, xeáp baøn gheá, trang hoaøng…Caùc hoäi ñoaøn trong giaùo xöù cuõng noâ nöùc, vui möøng mong ñôïi ngaøy Cha môùi veà laøm leã môû tay. Ai cuõng mong Cha môùi ñöôïc veà xöù mình, vaø laøm tuyeân uùy cho hoäi ñoaøn cuûa mình. Ñaëc bieät cöù moãi buoåi chieàu, sau thaùnh leã ca ñoaøn taäp haùt ñeå chuaån bò möøng Cha môùi:" Nhöõng gioïng oanh vaøng cuûa caùc ca só nhaø thôø, vaêng vaúng voïng vaøo nhaø oâng baø Coá Long:" Töø ngaøn xöa Cha ñaõ yeâu con, Cha goïi con giöõa muoân ngöôøi, giôø ñaây con haân hoan böôùc leân baøn thaùnh… töø buïi tro Chuùa naâng con leân haøng khanh töôùng…Tình yeâu oâi cao sieâu laø tình yeâu Thieân Chuùa, ñaõ ñoaùi thöông thaân phaän moïn heøn maø meán thöông con töø ngaøn ñôøi, luoân haèng chan chöùa hoàng aân, daãn laàn con tôùi baøn thaùnh." Ñaëc bieät laø baøi:" Con tieán leân, tieán leân laïy Chuùa, daâng hieán leã ñaàu muøa giöõa tuoåi ñôøi moäng mô". Baø Coá Long thaáy baøi naøy raát hôïp vôùi söï vui möøng cuûa gia ñình. Vì Thaày Thanh coi nhö moät traùi chín ñaàu muøa trong gia toäc, vaø ñaõ daâng cho Chuùa giöõa tuoåi thanh xuaân. Bôûi vaäy suoát ngaøy baø cöù ngaâm ñi ngaâm laïi vaøi caâu trong baûn "Hieán leã Ñaàu muøa' naøy. Tieáng haùt cuûa ca ñoaøn cöù nhö roùt vaøo tai baø coá Long, moãi buoåi chieàu laø baø Coá Long thöôøng ñöa chieác gheá ra tröôùc nhaø, ngoài höôùng veà nhaø thôø nghe ca ñoaøn taäp haùt, maø caûm thaáy loøng röng röng sung söôùng cho con vaø cho gia ñình mình, trong ngaøy hoàng phuùc saép tôùi.

Vaøo moät buoåi chieàu, sau giôø kinh toái trong Ñaïi Chuûng Vieän, thaày Thanh ñöôïc Cha Giaùm Ñoác môøi vaøo phoøng, Cha Giaùm Ñoác ñöa cho Thaày moät laù thö vôùi bao thô coù con daáu vaø ñòa chæ cuûa Toøa Giaùm Muïc. Cha Giaùm Ñoác raát thaân meán cho Thaày bieát, vì quyeát ñònh cuûa Ñöùc Cha laø hoaõn ngaøy chiuï chöùc cuûa Thaày, hay noùi roõ raøng vaø ñau khoå hôn laø Thaày khoâng ñöôïc chiuï chöùc kyø naøy vôùi caùc Thaày cuøng lôùp. Ñöùc Cha cuõng noùi sô qua cho bieát lyù do, laø sau khi hoûi yù kieán caùc nôi maø Thaày ñaõ coù dòp ñeán giuùp, coù moät laù thô baù caùo chaéc coù vieäc gì laøm Ngaøi thaéc maéc. Bôûi vaäy theo luông taâm, Ñöùc Cha caàn phaûi ngöng ñeå tìm hieåu thöïc hö. Thaày Thanh boãng döng nhö ngöôøi bò truùng gío, maët muõi xa saàm xuoáng, nöôùc maét tuoân chaûy hai haøng leä thaûm, thaày khoùc nhö chöa bao giôø ñöôïc khoùc trong ñôøi. Thoâi theá laø bao öôùc mô, bao moäng mò chìm vaøo con nöôùc troâi qua. Cam phaän haåm hiu buoàn tuûi cho mình ñaõ ñaønh, nhöng coøn cha meï vaø gia ñình thì aên noùi theá naøo vôùi anh em, haøng xoùm, laøng treân xaõ döôùi!!! Sau nhöõng lôøi an uûi cuûa Cha Giaùm Ñoác, nhöõng lôøi khuyeân raên cuõng coù, maø hoûi han tìm hieåu söï thaät cuõng coù. Cuoái cuøng Cha Giaùm Ñoác ñaõ khuyeân thaày bình tónh, tin vaøo Chuùa quan phoøng. Hình aûnh Chuùa bò xæ nhuïc, bò vu oan giaùng hoïa, bò töû naïn bôûi nhöõng lôøi vu oan, vaø cuoái cuøng Chuùa ñaõ phaûi cheát nhuïc nhaõ treân Thaäp gía vì khoâng ai minh oan cho Ngaøi, Cha Giaùm Ñoác ñaõ ñöa ra ñeå an uûi Thaày Thanh. Ngaøi noùi tieáp:" Chính vì nhöõng xæ nhuïc töû naïn cuûa Chuùa, ñaõ trôû neân gía cöùu chuoäc nhaân loaïi. Bieát ñaâu nhöõng hy sinh, ñau khoå cuûa Thaày chaúng ñem lai lôïi ích cho caùc linh hoàn sao? Ñieàu maø töï nhieân con ngöôøi cho laø ñau khoå, traùi yù, nhöng beân kia böùc maøn maàu nhieäm thì ñoù laïi laø moät chieán thaéng, vaø coâng phuùc lôùn lao, vaø coù gía trò cöùu ñöôïc nhieàu linh hoàn hôn. Bôûi vaäy Thaày haõy daâng leân cho Chuùa, nhö moät cuûa leã hy sinh trong ñôøi taän hieán cuûa Thaày."

Saùng sôùm hoâm sau, Thaày ñöôïc pheùp veà baùo cho cha meï bieát tin buoàn naøy, caû nhaø vöøa buoàn vöøa khoùc nhö moät ñaùm tang. Rieâng thaày Thanh vì buoàn quaù ñaõ ngaõ beänh. Hôn moät tuaàn sau nhôø nhöõng lôøi an uûi, khuyeân raên cuûa Cha Xöù, nhöõng ngöôøi quen bieát, thaày ñaõ phaàn naøo laáy laïi bình an trong taâm hoàn. Vaø tin raèng moïi truyeän xaåy ñeán laø do Chuùa an baøi göûi ñeán. Thaày ñaõ can ñaûm thöa vôùi Chuùa. Laïy Chuùa neáu con khoâng theå hieán daâng ñôøi con trong chöùc vuï Linh muïc ñeå laøm saùng danh Chuùa baây giôø ñöôïc, thì con xin daâng nhöõng ñau khoå, cay ñaéng, buoàn tuûi cuûa con, cuûa gia ñình con leân Chuùa, xin Chuùa nhaän vaø thaùnh hoùa con, ñeå con ñöôïc trôû neân cuûa leã toaøn thieâu trong thaùnh yù Chuùa. Thaày cuõng baét chöôùc thaùnh Teâreâsa Haøi Ñoàng Gieâsu xöa maø thöa vôùi Chuùa: Xin cho con trung thaønh trong ôn Chuùa goïi con, xin cho con ñöôïc trôû neân nhö traùi banh, Chuùa muoán laáy ra chôi hay caát vaøo xoù nhaø tuøy yù Chuùa. Xin Meï Maria giuùp con bieát thöù hai tieáng " Xin Vaâng " theo göông Meï trong ñôøi taän hieán cuûa con. Noùi ñöôïc nhöõng tieáng loøng thoån thöùc cay ñaéng naøy tröôùc Thaùnh Theå vaø döôùi chaân Meï Ñoàng Trinh, thaày Thanh ñaõ coù theâm nghò löïc ñeå chaáp nhaän hoaøn caûnh hieän taïi.

Moät tuaàn sau, Thaày Saùu Thanh nhaän ñöôïc baøi sai cuûa Ñöùc Cha ñeán giuùp moät traïi daønh cho ñoàng baøo Thöôïng,… moät coäng ñoàng anh chò em ngöôøi Thöôïng, khoûang 2 ngaøn ngöôøi, hoï raát ngheøo, cuoäc soáng chaân thaønh chaát phaùt, luoân chaân laám tay buøn ñeå kieám côm soáng qua ngaøy. Trong nhöõng thaùng ñaàu thaày phaûi hoïc tieáng Thöôïng, tìm hieåu phong tuïc, taâp quaùn vaø taâm lyù cuûa nhöõng ngöôøi baûn xöù naøy. Cuõng phaûi taäp uoáng röôïu caàn, ñeo guøi, vaø taäp ñi chaân ñaát nhö hoï, thaày caûm nghieäm lôøi Thaùnh Phao loâ :" Toâi phaûi trôû neân moïi söï cho moïi ngöôøi " Chính vì theá, thaày ñaõ phaûi töø góa cuoäc soáng ñaày ñuû cuûa moät chuûng sinh luoân aên traéng maëc trôn, ñeå hoøa mình soáng vôùi nhöõng anh chò em chaäm tieán naøy. Sau 7 thaùng hoïc hoûi ngoân ngöõ vaø phong tuïc cuûa ñoàng baøo Thöôïng, giôø ñaây Thaày cuõng ñaõ coù theå giao thieäp vaø giuùp hoï raát nhieàu. Coù leõ chính vì söï hy sinh daán thaân, hoøa mình vôùi hoï maø thaày mau chieám ñöôïc caûm tình cuûa hoï. Thaày ñaõ toå chöùc caùc lôùp hoïc, daïy Vieât ngöõ vaø tieáng Thöôïng, raát may maén thaày ñaõ coù ñöôïc 4, 5 thanh nieân thieáu nöõ baûn xöù coäng taùc vôùi thaày trong caùc coâng vieäc, nhaát laø veà thoâng dòch. Thaày ñaõ daïy giaùo lyù, nhöõng lôùp troàng troït cuûa ngöôøi kinh, caét caây laøm nhaø, thaày Thanh ñaõ höôùng daãn anh chò em ngöôøi Thöôïng, hoïc hoûi neáp soáng vaø kyõ thuaät cuûa ngöôøi Kinh. Chính vì theá thaày ñaõ chieám döôïc caûm tình cuûa nhieàu ngöôøi, coâng vieäc toâng ñoà ngaøy caøng ñem laïi keát quûa toát ñeïp hôn. Lôùp giaùo lyù taân toøng do thaày phuï traùch moãi ngaøy moät ñoâng hôn, ngoaøi nhöõng giôø kinh leã, thaày coøn toå chöùc caùc buoåi caàu nguyeän, nhöõng nhoùm thieän chí ñeå ñi laøm caùc vieäc töø thieän, xaõ hoäi nhö thaêm hoûi beänh nhaân, nhöõng ngöôøi gìa yeáu trong laøng, ñi döïng nhaø giuùp nhöõng ngöôøi coâ thaân coâ theá, toå chöùc nhöõng cuoäc chôi chung cho caùc thieáu nhi, laäp ca ñoaøn vaø taäp haùt cho caùc thanh nieân nam nöõ… Noùi toùm laïi, töø ngaøy thaày ñeán ñaây, sinh hoaït caøng ngaøy caøng theâm khôûi saéc, töø Cha xöù ñeán giaùo daân ai cuõng caûm phuïc söï hy sinh vaø taøi ñöùc cuûa thaày. Sau hôn 5 naêm sinh hoaït vôùi anh chò em Thöôïng, nhieàu luùc thaày nghó mình ñaõ loät xaùc thaønh ngöôøi Thöôïng, taát caû phong tuïc ngoân ngöõ thaày raát raønh reõ, thaày ñaõ hoäi nhaäp ñöôïc vôùi xaõ hoäi vaø hoaøn caûnh, nhaát laø söï daán thaân hy sinh, ñaõ laø ñoäng löïc chính ñem laïi keát quûa cuûa vieäc toâng ñoà.

Nhö thöôøng leä haøng ngaøy 6 giôø saùng, thaày ñaõ cuøng vôùi Cha xöù vaø khoaûng 15 ñeán 20 oâng gìa baø laõo ñeán döï leã, tröôùc khi böôùc vaøo sinh hoaït moät ngaøy môùi. Saùng nay sau thaùnh leã, Cha xöù môøi thaày vaøo phoøng ñeå noùi truyeän, Cha cho bieát ngaøi môùi nhaän ñöôïc Vaên thö cuûa Ñöùc Cha veà baøi sai môùi cho thaày. Cha xöù taâm söï:" toâi raát buoàn vaø tieác khi thaày seõ di chuyeån ñi nôi khaùc, toâi cuõng bieát chaéc raèng, anh chò em giaùo höõu ôû ñaây ai cuõng quùy meán thaày, vaø hoï khoâng muoán maát thaày, toâi cuõng nhö anh chò em raát caûm phuïc söï hy sinh vaø taøi ñöùc cuûa thaày. Thaày ra ñi, toâi maát moät ngöôøi baïn quùy, toâi nhö maát caùnh tay phaûi trong sinh hoaït, vì trong 5 naêm qua, nheàu coâng taùc toâng ñoà, neáu khoâng coù thaày coäng taùc, thì toâi ñaõ khoâng theå hoaøn thaønh toát ñeïp nhö theá. Bôûi vaäy toâi raáy quùy meán, caûm phuïc vaø bieát ôn thaày. Toâi raát mong öôùc ñöôïc thaày ôû laïi ñeå tieáp tuïc coâng vieäc toâng ñoà. Thaày ñi roài, toâi bieát sinh hoaït chaéc chaén seõ giaûm suùt, vì toâi thì quùa baän vaø khaû naêng cuõng raát giôùi haïn, nhieàu vieäc toâi khoâng theå laøm ñöôïc nhö thaày. Nhöng chuùng ta ñeàu laø nhöõng ngöôøi hieán daâng cuoäc ñôøi cho Chuùa, moãi xöù ñaïo cuõng chæ laø moät goùc caïnh trong caùnh ñoàng truyeàn giaùo maø thoâi. Tröôùc chuùng ta thì ñaõ coù nhöõng ngöôøi khaùc khai phaù, gaày döïng neân coäng ñoàng naøy, vaø chaéc toâi cuõng khoâng maõi maõi ôû ñaây. Chuùng ta xin cho ñöôïc baét chöôùc Meï Maria thöa hai tieáng Xin Vaâng ". Thaày Thanh ñaùp laïi caùm ôn Cha xöù ñaõ höôùng daãn chæ giaùo cho Thaøy qua nhöõng sinh hoaït toâng ñoà trong suoát 5 naêm qua. Thaày cuõng nhaéc laïi trong 5 naêm qua nhieàu luùc thaêng traàm, buoàn naûn thì Cha ñaõ an uûi ñeå Thaày theâm nghò löïc daán thaân. Thaày noùi tieáp:"Xin Cha tieáp tuïc ban theâm lôøi caàu ñeå con can ñaûm tieán böôùc treân con ñöôøng taän hieán ñôøi mình cho Chuùa." Thaày taâm söï vôùi Cha raèng:' Nhieàu luùc con caûm thaáy buoàn tuûi, khi ñoù con thöôøng nhôù ñeán con ñöôøng Chuùa ñaõ ñi xöa, con ñöôøng Ngaøi Cöùu nhaân ñoä theá ñöôïc ñan deät baèng roi ñoøn, maïo gai, ñoùng ñinh vaø cheát khoå nhuïc. Haèng ngaøy con haèng xin Chuùa, xin cho con ñoùng ñinh vôùi Ngaøi, xin cho con cuøng cheát vôùi Ngaøi qua nhöõng thöû thaùch trong ñôøi taän hieán cuûa con. Xin Cha caàu cho con ñöôïc trung thaønh vôùi Chuùa, vôùi ôn keâu goïi tu trì cuûa con.".

Chuùa nhaät tuaàn ñoù, Cha xöù ñaõ loan tin thaày Thanh seõ theo leänh Ñöùc Cha ñoåi ñi nôi khaùc, moïi ngöôøi töø oâng gìa baø laõo ñeán thanh nieân nam nöõ ñeàu toû veû meán nhôù thaày, khoâng moät ai muoán thaày ra ñi, vì ai cuõng quùy meán thaày. Thaày ñaõ vaén taét chaøo taïm bieät moïi ngöôøi, caùm ôn moïi ngöôøi ñaõ coäng taùc vôùi Thaày trong nhöõng sinh hoaït cuûa giaùo xöù. Thaày ghi nhaän raèng nhöõng ngaøy soáng beân anh chò em laø nhöõng ngaøy hoàng phuùc cho ñôøi toâi. Vì vaâng lôøi, toâi saün saøng vui veû ñoùn nhaän baøi sai cuûa Ñöùc Cha. Ngaøy hoâm sau thaày ñaõ khaên goùi leo leân chieác xe ñoø gìa nua cuõ ky,õ chaèng chòt nhöõng veát sôn loang loå ræ seùt, haønh trang quùy nhaát cuûa thaày laø chieác xe ñaïp cuõ kyõ treo lô löûng sau xe ñoø. Khoùi buïi mòt muø töø töø phuû kín maét chaøng, Thanh coá gaéng caêng maét nhìn laïi ngoâi giaùo ñöôøng linh thieâng, nhöõng maùi nhaø tranh, nhaø saøn bình dò thaân thöông, vaø nhöõng anh chò em ngöôøi Thöôïng thaân yeâu quùy meán, maø hôn 5 naêm thaày ñaõ chung soáng beân hoï vaø aâm thaàm nhìn nhöõng muøa thu ñi Thanh nghe saàu vöông trong naéng!!!.

Thaày Saùu Thanh ñöôïc Sô Nga, daãn ñi thaêm vaø giôùi thieäu vôùi caùc beänh nhaân, ñöôïc phaân chia ôû trong caùc daõy nhaø, tuøy theo tình traïng con beänh cuûa moãi ngöôøi. Rôøi laøng ñoàng baøo Thöôïng, Thaày ñöôïc göûi ñeán laøm vieäc taïi traïi cuøi Di Linh. Haèng ngaøy thaày coäng taùc vôùi Sô Nga, Giaùm Ñoác taïi ñaây ñeå saên soùc cho anh chò em bò chöùng beänh nan y, maø hoï bò xaõ hoäi xa caùch, cho ôû moät nôi rieâng bieät, khu vöïc Di Linh thuoäc cao nguyeân trung phaàn. Coù khoaûng treân 3 traêm beänh nhaân ñang ñöôïc ñieàu trò taïi ñaây. Phong cuøi thaày ñöôïc cho bieát goàm hai loaïi, loaïi taøn phaù cô theå qua nhöõng veát thöông ngoaøi da, vaø moät loaïi taøn phaù nguõ phuû taïng cuûa con ngöôøi, ai bò loaïi naøy, cô theå töø töø co quaép vaø bò lieät daàn daàn, maét bò môø, mieäng bò meùo laïi, töø töø yeáu ñi vaø khi khoâng ñuû söùc khaùng cöï nöõa, thì aâm thaàm ra ñi theo töû thaàn. Noùi chung nhöõng ngöôøi bò loaïi naøy troâng beà ngoaøi khoâng ñeán noãi gheâ sôï, nhöng vi truøng töø töø ñuïc khoeùt, taøn phaù neân laøm cho raát ñau ñôùn, coù nhöõng ngöôøi phaûi luoân ñöôïc chích thuoác giaûm nhöõng côn ñau, giuùp hoï ñuû söùc chòu ñöïng. Coøn nhöõng ngöôøi bò caùc veát thöông ngoaøi da, chaúng nhöõng ñau ñôùn maø coøn troâng gheâ sôï hôn nöõa, chính vì theá hoï thöôøng bò moïi ngöôøi xa laùnh, khoâng ai daùm ñeán gaàn, neân hoï coù nhieàu maëc caûm hôn. Coâng vieäc chính trong ngaøy cuûa thaày laø an uûi tinh thaàn cho hoï, nhaát laø nhöõng ngöôøi trong giai ñoaïn cuoái ñôøi, caàn höôùng daãn hoï vuõng tin vaøo Thieân Chuùa, vaø chuaån bò böôùc vaøo theá giôùi sieâu nhieân, thaày cuõng giuùp moät soá ngöôøi tay chaân khoâng laønh laën, giuùp hoï coá aên nhöõng cheùn côm, cheùn chaùo soáng qua ngaøy, dìu hoï coá leát ñi nhöõng böôùc chaân khoâng vöõng vaøng, döïa treân ñoâi naïng goã, vôùi ñoâi chaân khaúng khiu khoâng ñaày ñuû, hoaëc dìu nhöõng ngöôøi muø loøa gìa yeáu khoâng coøn thaáy roõ ñöôøng ñi loái böôùc hay ñaõ vónh vieãn xa lìa theá giôùi aùnh saùng töø laâu. Ngoaøi ra thaày coøn phuï traùch moät nhoùm beänh nhaân môùi bò, hoï coøn coù theå laøm moät soá coâng vieäc nhö troàng troït rau coû, hoa traùi, hay ñan roå raù ñeå taïo nguoàn taøi chaùnh cho traïi. Thaùnh leã haèng ngaøy ñaõ laø thôøi gian ñeå thaày laáy theâm nghò löïc thieâng lieâng cho sinh hoaït toâng ñoà trong ngaøy. Tröôùc nhöõng ñau ñôùn vaø nguy hieåm cuûa con beänh, thaøy haèng xin vôùi Chuùa ban theâm ñöùc tin, ñeå thaày ñöôïc nhìn thaáy hình aûnh Chuùa trong anh chò em phong cuøi naøy. Phuùt ñaàu gaëp nhöõng hình aûnh phong cuøi, thaày ñaõ nghó raèng mình khoù coù theå daán thaân ñöôïc. Nhöng qua nhöõng phuùt caàu nguyeän, daàn daàn thaày ñaõ coù theâm can ñaûm vaø thaâm tín theâm hình aûnh Chuùa, khoâng theå chæ nhìn thaáy treân ñöôøng phoá traùng leä nguy nga, nôi nhöõng ngöôøi cao sang quyeàn quùy. Nhöng traùi laïi ñöôïc nhìn thaáy roõ raøng qua hình aûnh nhöõng ngöôøi ngheøo ñoùi, nhöõng ngöôøi taøng taät, yeáu ñau, beänh hoaïn. Lôøi Chuùa phaùn vôùi nhöõng ngöôøi laønh trong phuùc aâm: " Khi ngöôi saên soùc cho moät anh em ngheøo heøn khoán cöïc, beänh taät ñau khoå, ñoù chính laø khi con ñaõ laøm cho Cha". Chính lôøi naøy ñaõ laø ñoäng löïc giuùp thaày can ñaûm daán thaân.

Thaám thoaùt thaùng ngaøy laëng leõ troâi qua, ñaõ hôn 3 naêm keå töø ngaøy böôùc chaân ñeán traïi cuøi ñau khoå naøy, vaø cuõng vöøa chaün 8 naêm troøn, keå töø ngaøy thaày ñoùn nhaän thaùnh giaù ñau khoå nhaát trong ñôøi, ngöng chòu chöùc vaø baét ñaàu böôùc vaøo con ñöôøng ñi giuùp coäng ñoàng Thöôïng, roài ñeán nôi ñaây. Cuoán phim dó vaõng töø töø quay laïi trong gioâng toá. Thanh voäi vaõ thuùc duïc con ngöïa saét phi nöôùc ñaïi, vöôït qua con doác, caùt buò mò muø, maây ñen keùo ñeán, phuû kín nhöõng daõy nhaø toân ñôn sô aáp uû töøng traêm con ngöôøi haåm hiu beänh taät, ñau khoå…ñang bò xaõ hoäi queân laõng!!!

Tieáng chuoâng töø ngoâi nhaø nguyeän voïng vaøo khoâng trung baùo giôø kinh chieàu. Thanh caêng ñoâi maét vì buïi traàn, höôùng veà nhaø thôø thaàm nguyeän :' Con naâng hoàn leân, naâng hoàn leân tôùi Chuùa..Con ñi tìm Chuùa, con böôùc ñi treân ñöôøng ñaày muoân cay ñaéng Chuùa ôi. Nhöng con tin raèng ngöôøi naøo troâng caäy Chuùa seõ khoâng heà thaát voïng.." Haït möa naëng haït thi ñua giaùng xuoáng ñoâi vai gaày, töø töø laên treân vaønh maét, ñong ñaày nhöõng aùng maây chieàu aûm ñaïm!!

Thaân taëng:
ANH PHEÂROÂ PHAÏM ÑÖÙC NGHI
Dòp chòu chöùc Phoù Teá ngaøy 29-8-1998.
Sau 47 naêm laät ñaät long ñong, naêm chìm baûy noåi… ñaëc bieät 35 naêm treân con ñöôøng taän hieán vôùi nhieàu choâng gai, trong lyù töôûng Linh muïc. Nguyeän chuùc anh can ñaûm böôùc theo Thaày Chí Thaùnh tieán tôùi ñænh ñoài Canve.

JM.Ñaëng Quang Minh