Moãi ñoä Xuaân veà, moãi muøa hoa ñaøo nôû, laø chuùng ta laïi nhôù töôûng ñeán queâ höông, nhôù ñeán cha meï, ñeán hoï haøng thaân thuoäc. Naêm nay nhaân naêm Canh Thìn, chuùng ta cuøng khôi laïi chuùt nguoài Vieät Söû maø töø thuôû hoàng hoang cuûa lòch söû Laïc Vieät, chuùng ta ñaõ tin nhaän mình thuoäc gioáng Roàng Tieân ñaõ truyeàn sinh.

COÄI NGUOÀN
Thuôû xöa, ngoaøi Bieån Ñoâng thöôøng coù loaøi Thuûy Quaùi goïi laø Kình Ngö, chuùng hay chuyeån mình, khieán soùng nöôùc ñaïi döông noåi leân cuoàn cuoän traøn vaøo taøn phaù laøng maïc. Daân chuùng cô cöïc laàm than keâu la thaûm thieát vang thaáu Thuûy Cung. Khieán Laïc Long thuoäc gioáng Roàng Bieån queâ ôû Thuûy Cung, ñoäng loøng traéc aån ra tay cöùu giuùp. Laïc Long coù söùc maïnh phi thöôøng, tay caàm göôm, tay caàm lao saét nung ñoû ra tay giao chieán vôùi Thuûy Quaùi, khieán chuùng bò chaët ñaàu, caét ñuoâi vaø cheát toát. Daân laøng môû tieäc aên möøng vaø toân phong laø Laïc Long Thuûy Toå, nhôø ñoù daân laøng ñöôïc moät thôøi yeân oån.

Nhöng roài ñaát baèng laïi noåi cuoäc phong ba. Daân chuùng vuøng Long Bieân (Haø Noäi) lai gaëp khoán khoù, vì söï xuaát hieän cuûa con Hoà Tinh haønh hung taùc quaùi. Ngoaøi söùc maïnh hung baïo, Hoà Tinh coøn coù pheùp bieán hoùa ñuû thöù hình töôïng ñeå baét daân laøng aên thòt. Laïc Long laïi moät phen tìm ñöôøng ñi dieät Hoà Tinh. Cuoäc töông tranh keùo daøi 3 ngaøy 3 ñeâm. Hoà Tinh bieán hoùa thieân hình vaïn traïng ñeå ñöa Roàng vaøo baãy. Nhöng Cha Roàng laáy heát bình tónh trôû côø taán coâng Hoà Tinh, khieán Hoà Tinh khoâng kòp bieán hoùa. Hoà Tinh bò gieát hieän nguyeân hình con Caùo chín ñuoâi.

Long Bieân vöøa yeân, thì taïi Trung Chaâu daân laønh ca thaùn vì naïn Moäc Tinh (Con Chaèn Tinh goã) taùc yeâu taùc quaùi. Cha Roàng laïi leân ñöôøng dieät yeâu quaùi. Cuoäc chieán keùo daøi moät traêm ngaøy môùi xong. Töø ñaáy daân nöôùc môùi ñöôïc yeân laønh.

ROÀNG TIEÁN GAËP HOÄI Nhaân dòp Laïc Long ñi daïo nuùi Tieân, gaëp ñöôïc naøng AÂu Cô, moät tieân nöõ giaùng traàn, ñang haùi daâu beân nöông. Hai ngöôøi ñính öôùc höông löûa ba sinh. Cuoäc nhaân duyeân aáy thaät voâ cuøng haïnh phuùc. Hai vò ñaõ sinh haï ñöôïc 100 ngöôøi con trai, laäp nghieäp ôû Vaên Lang. Laïi toân ngöôøi con tröôûng leân laøm vua, laáy hieäu laø Huøng Vöông, noái daøi gioøng lòch söû döïng nöôùc ñeán 18 ñôøi. Tôùi naêm 1010 Vua Lyù Thaùi Toå thaáy ñaát kinh ñoâ chaät heïp, ngaøi rôøi thieân ñoâ ra ñaát Thaønh Ñaïi La. Khi tôùi nôi, vua thaáy Roàng Vaøng bay löôïn treân trôøi, nhaân ñieàm laønh ñoù ngaøi ñaët teân cho quoác ñoâ môùi laø Thaêng Long. Vaø ñeå chuùc phuùc cho nhaø vua, thænh thoaûng Roàng laïi hieän leân taïi Kinh Thaønh.

ROÀNG VÖÔNG GIAÛ
Ngaøy xöa quan nieäm Roàng laø bieåu töôïng cuûa Hoaøng Ñeá, "Vua ñaâu Roàng ñaáy". Vì vaäy khi Phuùc AÙnh thoáng nhaát sôn haø, leân ngoâi vua cuõng laáy hieäu laø Gia Long, ñaët kinh ñoâ ôû Phuù Xuaân vaø goïi thieân ñoâ laø Coå Thaønh Thaêng Long. Roàng laø hình aûnh cuûa Vua, neân trong thôøi ñaïi phong kieán, Vua ñoäc quyeàn duøng Roàng ñeå trang trí cung ñieän hay theâu Roàng treân aùo. Theo phaåm phuïc ñôøi Nguyeãn, muõ ñaïi trieàu cuûa nhaø vua theâu 9 con roàng chaàu trôøi "Cöûu Long Löôõng Nhaät" . AÙo baøo cuõng theâu Roàng. Hoaøng Thaùi Töû thì keùm moät baäc : Muõ ñaïi trieàu chæ theâu 7 con Roàng. AÙo baøo, xieâm yù theâu Roàng cuoän coù 5 moùng vuoát. Ñai löng cuõng chaïm 7 Roàng Vaøng. Ngoaøi ra caùc quan vaø thöù daân khoâng ñöôïc theâu Roàng vaøo muõ aùo.

Vua vaø Roàng nhö hình vôùi boùng, neân nhieàu thöù lieân heä ñeán vua ñeàu coù Roàng ñi theo : Maët vua goïi laø Long Nhan. Thaân theå vua goïi laø Long Theå. AÙo cuûa vua goïi laø Long Baøo. Thuyeàn vua ñi goïi laø Long Ñónh, Long Haïm. Xe vua ñi goïi laø Long Xa, Long Giaù. Baøn giaáy nhaø vua goïi laø Long AÙn. Choã vua ngoài goïi laø Long Toïa, giöôøng vua naèm goïi laø Long Saøn. Ñeàn vua goïi laø Long Ñieän.... Khoâng keå caùc cung ñieän nhaø vua, nhieàu ngoâi ñình laøng cuõng duøng Roàng ñeå trang trí cho theâm long troïng vaø oai nghieâm.

Chuùng ta vaãn töï haøo la "Con Roàng Chaùu Tieân", nhöng chaéc haún chöa ngöôøi naøo ñöôïc thaáy Roàng. Hoïa laém môùi coù dòp ñöôïc troâng thaáy Roàng huùt nöôùc. Roàng chæ laø con vaät trong thaàn thoaïi, coù söùc maïnh voâ song, coù taám loøng khoan dung cöùu giuùp daân laønh. Roàng ñaõ ñi vaøo chieàu saâu cuûa yù thöùc huyeàn söû laäp quoác. Xin Cha haõy trôû veà maûnh queâ höông ñaát toå, nôi maø xöa kia cha ñaõ löu laïi daáu veát kyø bí, vì Cha laø bieåu töôïng cuûa söùc maïnh baûo veä daân laønh voâ toäi. Xin Meï AÂu Cô laø bieåu hieäu cuûa coâng trình saùng taïo vaø neàn moùng vaên hoùa nhaân sinh. Caùi boïc tröùng cuûa meï bao haøm söï yeâu thöông töông trôï, caùi boïc goùi troøn söï soáng cuûa caû moät gioøng sinh meänh daân toäc. Meï haõy trôû veà cöùu giuùp ñaøn con khoûi aùch hoà lang soùi.