Trong miền Palestine có ít nhất 33 loại rắn khác nhau, một số loại rắn rất độc. Hình ảnh con rắn được dùng làm biểu tượng trong nhiều tôn giáo miền Cận Đông, trong Cựu Ước cũng như Tân Ước. Rắn là loài được nói đến nhiều trong các thần thoại thuộc miền Mesopotamia, Ba Tư, Ai Cập, Hy Lạp và Rôma. Như là một biểu tượng ma quái, con rắn cũng có thể là dấu may lành hay ác dữ. Rắn cũng được tượng trưng cho sự phú túc, cho sức khỏe. Từ sự tích con rắn đồng cứu chữa dân Do Thái bị rắn cắn trong sa mạc được ghi lại trong Thánh Kinh và từ sự kiện Thần Chữa Bệnh có tên là Asklepios của Hy Lạp được biểu tượng bằng con rắn, ngày nay, hình con rắn được dùng để làm biểu tượng cho ngành Dược và ngành Y (Medicine).

Rắn được Thánh Kinh xếp vào loài "khôn", "xảo quyệt" hơn các loài vật khác (xem Gn 3:1). Chắc chắn Chúa không muốn chúng ta trở thành xảo quyệt như rắn, nhưng Ngài muốn chúng ta "khôn ngoan" như con rắn. Con rắn khôn ngoan ở chỗ nào?

Con rắn ở vườn Địa Đường đã khôn khéo, dùng những thủ đoạn độc hiểm "hợp tâm lý" để cám dỗ Bà Evà vi phạm luật Chúa và dụ thêm Nguyên Tổ Adong cùng phản nghịch lệnh Chúa đưa loài người tới chỗ hư hỏng. Theo bản năng bảo tồn nòi giống, khi bi đánh đập con rắn thường lanh lẹ dấu đầu đi.

Một người được coi là khôn ngoan khi họ có sự hiểu biết sâu rộng,ï thâm trầm, và có phán đoán chính xác. Chúng ta không thể đồng hóa sự khôn ngoan con người với sự khôn ngoan của loài vật. Chúng ta chỉ có thể hiểu theo nghĩa tương tự. Con rắn có những phản ứng tỏ ra khôn khéo, ma lanh, nhanh nhẹn tấn công làm hại con người. Chúng ta không được bắt chước những hình thức xảo quyệt của con rắn. Ngài muốn chúng ta khôn lanh nhưng luôn thành tâm chân thật như chim bồ câu đơn thật.

Mô phạm tuyệt hảo của sự khôn ngoan phải là chính Chúa Giêsu Đấng đã được tượng trưng bằng hình ảnh con rắn bằng đồng mà Mai Sen đã treo lên để cứu sống con người. Chúa Giêsu đã "càng thêm tuổi càng thêm khôn ngoan" (Lk 2:47). Sự hiểu biết của một con trẻ tại Nazareth không còn thích hợp như một người lớn rao giảng Tin Mừng cho nhân thế. Khi Ngài thuyết giảng những người đồng hương đã không hiểu từ đâu mà Ngài có được sự khôn ngoan như thế (xem Mt 13:54; Mk 6:2). Họ không biết rằng chính Chúa là Sự Khôn Ngoan (xem Lk 11:49). Chính Chúa Giêsu đã hứa sẽ ban sự khôn ngoan cho các Tông Đồ: "Ta sẽ ban cho các con lời lẽ và sự khôn ngoan mà kẻ thù không thể nào chống cự bác bẻ được" (Lk 21:15).

Chúa là người Cha luôn muốn con mình khôn. Nhưng Ngài muốn các con cái của Ngài có sự khôn ngoan của Chúa chứ không phải sự khôn ngoan của người có tinh thần thế gian mà Thánh Phaolô đã lưu ý họ tưởng mình khôn mà thực tế lại dại (Rm 1:22). Trái lại sự khôn ngoan của Thiên Chúa thì thế gian lại thường cho là ngu dại.

Một yếu tố quan trọng của sự khôn ngoan là phán đoán đúng. Khi có phán đoán đúng thì mới chọn đúng. Cuộc đời của ta là một chuỗi những chọn lựa. Có nên đi lễ hay ở nhà ngủ, nên nghỉ Chúa Nhật hay đi làm "over time", đến nơi nọ nơi kia hay không nên đi, làm việc bác ái hay ích kỷ thủ thân... Tất cả những vấn đề đó được đặt ra và ta cần phải có sự khôn ngoan để quyết định cho đúng.

Thánh Tôma More đang bị giam trong tù vì trung thành với Giáo Hội, bà vợ đến khuyên chồng nên làm theo ý vua để có thể sống lâu hơn. Thánh nhân đã hỏi lại:

• Em nghĩ Anh sống được bao lâu nữa?
• Ít nhất 40 năm nữa!
• Em đề nghị cho Anh chọn sống thêm 40 năm rồi mất linh hồn đời đời, điều đó đâu phải là một chọn lựa khôn ngoan.

Sự khôn ngoan không phải chỉ là một đức tính "trang trí xa xỉ phẩm" không cần thiết. Trái lại, Đức Khôn Ngoan là nhân đức tuyệt đối cần thiết giúp chúng ta sống trung thành với Chúa. Trong năm con rắn, xin Chúa cho chúng ta được luôn sống khôn ngoan.

Lạy Mẹ Maria là Tòa Đấng Khôn Ngoan, xin cầu cho chúng con.

LM Nguyễn Quang Đán, CMC